Quay trở lại với series “SOI NGÀNH SÕI NGHỀ” lần này là sự xuất hiện của nhóm ngành Luật với 05 ngành được đào tạo tại FTU: Luật, Luật dân sự & tố tụng dân sự, Luật kinh tế và Luật thương mại quốc tế.

NGÀNH LUẬT – CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH DOANH QUỐC TẾ

NGÀNH LUẬT – CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH DOANH QUỐC TẾ ĐANG ĐƯỢC ĐỊNH VỊ THẾ NÀO TRÊN THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG?

NHU CẦU NHÂN LỰC TƯƠNG LAI SẼ DỊCH CHUYỂN NHƯ THẾ NÀO?

• Gia tăng nhu cầu Luật sư nội bộ, pháp chế (legal counsel in-house) tại doanh nghiệp: Đặc biệt phát triển mạnh các lĩnh vực: tuân thủ (compliance), môi trường, xã hội và quản trị (ESG), phòng vệ thương mại (trade remedies), trọng tài (arbitration).
• Ứng dụng công nghệ pháp lý (legal tech): Năng lực sử dụng công nghệ pháp lý trong nghiên cứu và quản lý hồ sơ trở thành xu hướng quan trọng.
• Nhu cầu trong khu vực công: Tuyển dụng, bố trí, sử dụng cử nhân luật tại Bộ Tư pháp tiếp tục tăng (khoảng 30 người/năm đối với các đơn vị thuộc Bộ và khoảng 200 người/năm đối với hệ thống thi hành án dân sự).

ĐÂU LÀ MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC PHÙ HỢP VỚI BẠN?

Không gian nghề nghiệp của người làm luật kinh doanh quốc tế trải rộng trên các môi trường làm việc có yếu tố xuyên biên giới:

Cơ quan nhà nước và đơn vị công lập liên quan đến thương mại, đầu tư và hội nhập quốc tế: (Bộ Tư pháp, hệ thống thi hành án dân sự, cơ quan hải quan, thuế, cạnh tranh…) Công việc gắn với xây dựng, thực thi, rà soát cam kết điều ước quốc tế, Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và giám sát chính sách pháp luật.

Doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động kinh doanh, đầu tư và giao dịch quốc tế: (Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đầu tư ra nước ngoài, chuỗi cung ứng toàn cầu…) tập trung soạn thảo, rà soát hợp đồng ngoại thương và quản trị rủi ro pháp lý.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và tập đoàn đa quốc gia: Môi trường chuẩn mực quốc tế cao; tư vấn tuân thủ pháp luật Việt Nam và các chính sách nội bộ toàn cầu.

Các tổ chức hành nghề luật sư và giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại: (Văn phòng luật sư, Công ty luật, Trung tâm trọng tài, Trung tâm hòa giải thương mại). Yêu cầu chuyên môn sâu, áp lực thời hạn cao và lập luận pháp lý bằng ngoại ngữ.

Tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán: Mức độ tuân thủ pháp luật và quản trị rủi ro rất cao; rà soát pháp lý sản phẩm tài chính, tư vấn giao dịch xuyên biên giới, tuân thủ quy định về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Tổ chức quốc tế, tổ chức phát triển và các dự án hợp tác quốc tế: Môi trường đa quốc gia, đa bên, vận hành theo dự án; nghiên cứu và đánh giá khung pháp lý quốc gia trong bối cảnh hội nhập, soạn thảo báo cáo theo chuẩn quốc tế.

Học thuật – nghiên cứu – đào tạo và tư vấn chính sách (Trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm tư vấn chính sách, hiệp hội): Tập trung nghiên cứu luật so sánh, phân tích chính sách thương mại – đầu tư.

NGÀNH LUẬT DÂN SỰ VÀ TỐ TỤNG DÂN SỰ

NGÀNH LUẬT DÂN SỰ VÀ TỐ TỤNG DÂN SỰ ĐANG ĐƯỢC ĐỊNH VỊ THẾ NÀO TRÊN THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG?

Chương trình đào tạo Đại học Luật Dân sự và Tố tụng dân sự (DS&TTDS) được thiết kế nhằm cung cấp hệ thống tri thức toàn diện và chuyên sâu về quan hệ pháp luật dân sự, các thiết chế bảo vệ quyền dân sự, cũng như các quy trình, thủ tục TTDS trong việc giải quyết tranh chấp tại Tòa án và các cơ quan tài phán khác.

Vị thế chiến lược: Ngành đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền lợi dân sự, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, cũng như duy trì trật tự xã hội. Đây là chương trình tích hợp hài hòa giữa lý luận pháp luật kỹ năng nghề nghiệp thực tiễn tiến hành tố tụng dân sự, dựa trên thực tiễn các vấn đề pháp lý đặt ra trong đời sống dân sự, đặc biệt là các rủi ro, tranh chấp pháp lý về hợp đồng.

Áp lực và cơ hội tại Việt Nam: Theo báo cáo tổng kết ngành Tòa án năm 2024 của Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án các cấp đã thụ lý 498.632 vụ việc (trong đó các vụ việc dân sự là 227.793 vụ, hôn nhân và gia đình là 246.358 vụ, lao động là 4.669 vụ, kinh doanh thương mại là 19.516 vụ). Hệ thống tòa án cũng từng ghi nhận thụ lý tới 567.521 vụ việc trong lĩnh vực tố tụng dân sự. Số lượng vụ việc lớn tạo ra áp lực công việc khổng lồ cho hệ thống tư pháp, đồng thời mở ra nhu cầu cấp thiết về đội ngũ cán bộ pháp lý có trình độ chuyên môn cao.

Định vị sinh viên: Được đào tạo gắn liền với thực tiễn, tăng cường các hoạt động thực hành (tư vấn pháp luật cộng đồng miễn phí, diễn án giả định, phiên trọng tài giả định tại Phòng thực hành pháp luật) và năng lực tiếng Anh pháp lý. Sinh viên tốt nghiệp trở thành các chuyên gia pháp lý chuyên sâu, có năng lực làm việc độc lập và sẵn sàng tham gia vào thị trường lao động toàn cầu.

NHU CẦU NHÂN LỰC TƯƠNG LAI SẼ DỊCH CHUYỂN NHƯ THẾ NÀO?

Trong quá trình cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế, nhu cầu nguồn nhân lực pháp luật có chất lượng cao tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp ngày càng tăng, đi kèm với những thách thức và xu hướng mới:

• Sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao: Các trường đại học trong nước chỉ đào tạo khoảng 4.000 – 5.000 cử nhân luật mỗi năm. Theo số liệu từ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, chỉ khoảng 30% sinh viên tốt nghiệp ngành luật chọn theo đuổi nghề luật sư, tạo ra sự thiếu hụt nhân lực pháp lý có kinh nghiệm thực tiễn.
• Áp lực gia tăng tại các vị trí bổ trợ tư pháp: Tính đến năm 2023, cả nước có hơn 17.317 luật sư, 4.957 thẩm phán và chỉ gần 3.000 công chứng viên. Số lượng hợp đồng, giao dịch cần công chứng ngày càng tăng (nhất là mảng bất động sản, thừa kế, chuyển nhượng đất đai), khiến trung bình mỗi chấp hành viên phải xử lý trên 200 vụ việc mỗi năm, vượt quá khả năng làm việc tối ưu.
• Thách thức từ kỷ nguyên số: Sự xuất hiện của các tranh chấp thương mại mới, các vụ việc liên quan đến thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đòi hỏi đội ngũ nhân sự phải có kiến thức sâu rộng, kỹ năng chuyên môn cao để đảm bảo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch.

ĐÂU LÀ MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC PHÙ HỢP VỚI BẠN?

Không gian nghề nghiệp của cử nhân Luật Dân sự và Tố tụng dân sự trải rộng trên nhiều loại hình tổ chức hành nghề pháp lý và đơn vị sử dụng lao động:

Tổ chức hành nghề luật: (Văn phòng luật sư, công ty luật, văn phòng công chứng, văn phòng thừa phát lại). Thực hiện tư vấn giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại, đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình; tư vấn hợp đồng; đại diện tố tụng; công chứng giao dịch; lập vi bằng. Đây là môi trường giúp phát triển mạnh kỹ năng rà soát, tranh tụng và tư vấn thực tiễn.

Hệ thống cơ quan tư pháp: (Tòa án nhân dân các cấp, Viện kiểm sát nhân dân, Cơ quan thi hành án dân sự). Thực hiện chức năng xét xử, kiểm sát và bảo đảm thi hành bản án dân sự. Sinh viên có thể định hướng trở thành Thư ký Tòa án, Thẩm phán, Kiểm sát viên, Chấp hành viên.

Bộ phận pháp chế trong các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế: (Tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp, ngân hàng tài chính, doanh nghiệp FDI). Đảm nhiệm công việc soạn thảo và rà soát hợp đồng; quản trị rủi ro pháp lý; giải quyết tranh chấp nội bộ/bên ngoài; đảm bảo tuân thủ pháp luật dân sự thương mại. Đây là xu hướng nghề nghiệp tăng trưởng rất nhanh.

Tổ chức trọng tài và hòa giải thương mại (ADR): (Trung tâm trọng tài thương mại, trung tâm hòa giải thương mại, đơn vị tư vấn giải quyết tranh chấp ngoài tòa án). Xử lý tranh chấp theo phương thức linh hoạt, nhanh gọn. Vị trí điển hình: Thư ký trọng tài, thư ký hòa giải viên, Trọng tài viên, Hòa giải viên.

Cơ quan nhà nước: (Công an, Sở/Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân các cấp, các doanh nghiệp nhà nước như ngân hàng nhà nước, tập đoàn kinh tế…). Làm việc với vai trò cán bộ, công chức, thanh tra, công chức trong các doanh nghiệp nhà nước để đảm bảo các hoạt động trong khuôn khổ pháp luật.

Tổ chức phi lợi nhuận, tổ chức hỗ trợ pháp lý: (UNDP, UNICEF, World Bank, các Đại sứ quán, tổ chức phát triển). Đảm nhiệm nghiên cứu pháp luật dân sự; đánh giá thực tiễn xét xử; viết báo cáo, dự án pháp lý; đào tạo, tập huấn pháp luật cho cộng đồng.

Học thuật – nghiên cứu – chính sách: (Trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm nghiên cứu/chính sách, dự án nghiên cứu ứng dụng). Vị trí điển hình gồm trợ giảng, trợ lý nghiên cứu, nghiên cứu viên, giảng viên, điều phối dự án và chuyên gia tư vấn chính sách thông qua rà soát tài liệu, phân tích pháp lý chính sách.

NGÀNH LUẬT KINH TẾ

NGÀNH LUẬT KINH TẾ ĐANG ĐƯỢC ĐỊNH VỊ THẾ NÀO TRÊN THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG?

Ngành Luật Kinh tế hiện nay chịu tác động đồng thời từ ba xu hướng lớn: tăng trưởng của kinh tế số và thương mại điện tử; sự gia tăng yêu cầu tuân thủ pháp luật trong môi trường số; và sự dịch chuyển phương thức hành nghề dựa vào việc ứng dụng các công nghệ mới, nhất là trí tuệ nhân tạo và các công cụ LegalTech.

Vị thế chiến lược: Giao dịch số mở rộng làm đa dạng hóa môi trường làm việc và yêu cầu năng lực từ khu vực công, khu vực doanh nghiệp đến dịch vụ pháp lý, tư vấn chính sách và các tổ chức quốc tế. Thương mại điện tử tăng trưởng trên 25% và đạt quy mô trên 25 tỷ USD (theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, EBI 2024), khẳng định chuyển đổi số là định hướng phát triển dài hạn của thị trường.

Sự thay đổi từ công nghệ: Theo báo cáo của Thomson Reuters (2024), 79% công ty luật trên thế giới nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tạo ra tác động sâu rộng đến ngành luật trong vòng 5 năm tới. Thị trường LegalTech toàn cầu đạt giá trị 1,45 tỷ USD; những chuyên gia pháp lý sở hữu kỹ năng công nghệ, dữ liệu, pháp luật số có mức thu nhập cao hơn tới 49% so với mặt bằng chung.

Định vị nhân sự: Thị trường lao động không chỉ đòi hỏi lao động giỏi chuyên môn luật mà còn phải thành thạo công nghệ, có khả năng thích ứng nhanh với môi trường pháp lý kỹ thuật số và tư duy đổi mới sáng tạo.

NHU CẦU NHÂN LỰC TƯƠNG LAI SẼ DỊCH CHUYỂN NHƯ THẾ NÀO?

Trong giai đoạn 20262030, nhu cầu nhân lực pháp lý nhìn chung có xu hướng tăng, nhưng sẽ phân hóa rõ rệt theo mảng chuyên môn và theo ngành kinh tế, tập trung vào bộ ba năng lực cốt lõi:

03 Nhóm năng lực tuyển dụng then chốt:

• Nền tảng pháp luật & Kỹ năng viết pháp lý: Ưu tiên ứng dụng các trụ cột luật doanh nghiệp, hợp đồng, thương mại, đầu tư, cạnh tranh để rà soát điều khoản, lập luận có căn cứ nhằm quản trị rủi ro và tuân thủ cho tổ chức.
• Tư duy kinh tế thực chiến: Đọc bối cảnh kinh doanh, hiểu chuỗi giá trị và cơ chế phân bổ rủi ro trong giao dịch; cân nhắc giữa chi phí tuân thủ và lợi ích thương mại để đưa ra quyết định pháp lý nhanh trong điều kiện thông tin chưa hoàn chỉnh.
• Năng lực số và Ngoại ngữ chuyên ngành: Xử lý tài liệu và bằng chứng số, hiểu khái niệm nền tảng về dữ liệu, đồng thời sử dụng thành thạo tiếng Anh chuyên ngành để làm việc với hợp đồng, giao dịch xuyên biên giới trong môi trường đa quốc gia.

ĐÂU LÀ MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC PHÙ HỢP VỚI BẠN?

Hệ sinh thái ngành Luật Kinh tế và Kinh doanh số phân bổ đa dạng, giúp người học định vị môi trường nghề nghiệp dựa trên các bài toán pháp lý đặc thù:

Cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị sự nghiệp công liên quan kinh tế tài chính đầu tư chuyển đổi số: Công việc gắn với xây dựng, rà soát dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, phân tích tác động chính sách; yêu cầu quy trình, hồ sơ và tính chuẩn mực cao.

Doanh nghiệp sản xuất – thương mại – dịch vụ theo mô hình truyền thống đang số hóa: Tập trung vào soạn thảo, rà soát hợp đồng; chuẩn hóa mẫu và quy trình phê duyệt; tư vấn tuân thủ pháp luật suốt quá trình bán hàng marketing hậu mãi và quản trị rủi ro giao dịch.

Doanh nghiệp vận hành nền tảng số, cung cấp dịch vụ thương mại điện tử và hệ sinh thái dịch vụ số: Tạo lập quan hệ đa bên phức tạp. Công việc gồm làm việc về các giấy phép, đăng ký; xây dựng điều khoản sử dụng; thiết kế cơ chế kiểm soát nhà bán và tuân thủ dữ liệu/quyền riêng tư.

Tài chính – ngân hàng – bảo hiểm chứng khoán và fintech: Đặc trưng nổi bật là mức độ tuân thủ cao, kiểm soát nội bộ chặt chẽ. Vị trí điển hình gồm chuyên viên tuân thủ, AML/KYC, thẩm định pháp lý đối tác (Legal due diligence).

Dịch vụ pháp lý và giải quyết tranh chấp: (Hãng luật, công ty tư vấn, tổ chức trọng tài và hòa giải thương mại). Yêu cầu nghiên cứu chuyên sâu và áp lực thời hạn; tập trung soạn thảo ý kiến tư vấn, chuẩn bị hồ sơ vụ việc và xử lý tranh chấp xuyên biên giới hoặc gắn với công nghệ.

Tổ chức quốc tế, tổ chức phát triển và tổ chức phi lợi nhuận: Làm việc theo dự án và phối hợp đa bên; tham gia nghiên cứu, đánh giá khung pháp luật, xây dựng khuyến nghị chính sách và soạn thảo báo cáo theo chuẩn quốc tế.

Học thuật – nghiên cứu – đào tạo và tư vấn chính sách (Trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm chính sách, hiệp hội): Thực hiện rà soát tài liệu, phân tích pháp lý chính sách và triển khai dự án nghiên cứu ứng dụng.

NGÀNH LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

NGÀNH LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ ĐANG ĐƯỢC ĐỊNH VỊ THẾ NÀO TRÊN THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG?

Ngành Luật Thương mại quốc tế phát triển trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến đổi mạnh mẽ cả về cấu trúc lẫn “luật chơi”, chịu tác động đồng thời của ba xu hướng lớn: sự mở rộng của kinh tế số và thương mại điện tử xuyên biên giới; sự gia tăng các yêu cầu tuân thủ pháp luật và tiêu chuẩn chính sách (đặc biệt liên quan đến dữ liệu, bảo vệ người tiêu dùng, phát triển bền vững và thương mại xanh); và sự dịch chuyển phương thức hành nghề pháp lý dựa vào việc ứng dụng công nghệ (AI và các công cụ LegalTech).

Vị thế chiến lược: Ngành gắn chặt với luật công, chính sách và hội nhập kinh tế quốc tế. Các cam kết quốc tế thế hệ mới trong khuôn khổ WTO, các FTA và các sáng kiến toàn cầu về phát triển bền vững, tiêu chuẩn môi trường xã hội quản trị (ESG) đang ngày càng chi phối nội dung và cách thức điều chỉnh của luật thương mại quốc tế.

Định vị nhân sự: Thị trường lao động đang dịch chuyển từ yêu cầu “giỏi luật” sang yêu cầu “giỏi luật trong bối cảnh toàn cầu và số hóa”. Yêu cầu nghề nghiệp đòi hỏi năng lực phân tích chính sách, tư duy liên ngành và khả năng thích ứng với các chuẩn mực pháp lý toàn cầu đang không ngừng thay đổi.

Cơ hội không gian nghề nghiệp: Sự mở rộng của giao dịch quốc tế và các mô hình kinh doanh số xuyên biên giới không chỉ làm tăng “khối lượng” công việc pháp lý, mà còn làm đa dạng hóa môi trường và không gian nghề nghiệp của người học.

NHU CẦU NHÂN LỰC TƯƠNG LAI SẼ DỊCH CHUYỂN NHƯ THẾ NÀO?

Trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu nhân lực được dự báo tiếp tục gia tăng, song có sự phân hóa rõ rệt theo mảng chuyên môn và theo mức độ gắn kết với tiến trình hội nhập và chuyển đổi số, tập trung vào ba nhóm năng lực trụ cột:

• Nền tảng pháp luật vững chắc: Ưu tiên ứng dụng các trụ cột luật thương mại, đầu tư quốc tế, hợp đồng quốc tế, sở hữu trí tuệ, cạnh tranh và các cơ chế giải quyết tranh chấp. Năng lực quan trọng là nhận diện vấn đề trong bối cảnh xuyên biên giới, lựa chọn và vận dụng nguồn luật phù hợp (luật quốc gia, điều ước quốc tế, tập quán thương mại) nhằm quản trị rủi ro pháp lý.
• Hiểu biết thương mại và Tư duy chính sách hội nhập: Hiểu logic vận hành của thương mại toàn cầu, chuỗi cung ứng, mối quan hệ giữa pháp luật chính sách lợi ích kinh tế. Khả năng cân nhắc lợi ích – chi phí tuân thủ, dự báo hệ quả pháp lý và kinh tế của các lựa chọn trong môi trường hội nhập và biến động nhanh.
• Năng lực số và Tư duy đổi mới sáng tạo: Tìm kiếm, phân tích và quản trị thông tin pháp lý quốc tế; xử lý tài liệu và chứng cứ trong môi trường số; hiểu các khái niệm nền tảng về dữ liệu, giao dịch điện tử và an toàn thông tin để nâng cao hiệu quả công việc thông qua các công cụ LegalTech.

ĐÂU LÀ MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC PHÙ HỢP VỚI BẠN?

Cơ hội nghề nghiệp phân bố trên một hệ sinh thái đa dạng, việc phân loại tổ chức giúp người học định vị đúng “bài toán pháp lý” và yêu cầu năng lực đặc thù của từng môi trường hành nghề:

Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công (kinh tế – thương mại – đầu tư – hội nhập): Môi trường nghề nghiệp cốt lõi, gắn liền với xây dựng, rà soát và hệ thống hóa văn bản QPPL; phân tích, đánh giá tác động chính sách; nội luật hóa cam kết quốc tế và hướng dẫn thực thi pháp luật.

Tổ chức cung cấp dịch vụ pháp lý và giải quyết tranh chấp (Hãng luật, tổ chức tư vấn pháp lý, trung tâm trọng tài và hòa giải thương mại): Tập trung vào tư vấn pháp lý cho hoạt động kinh doanh quốc tế; soạn thảo, rà soát và đàm phán hợp đồng thương mại quốc tế; chuẩn bị và giải quyết tranh chấp tại tòa án, trọng tài, hòa giải.

Tổ chức quốc tế, tổ chức phát triển và các chương trình hợp tác quốc tế: Môi trường phù hợp với người định hướng chính sách ở tầm khu vực và toàn cầu, tập trung vào nghiên cứu pháp luật, đánh giá khung pháp lý; xây dựng khuyến nghị cải cách thể chế và hỗ trợ kỹ thuật xử lý tranh chấp thương mại đầu tư ở góc độ chính sách.

Tổ chức nghiên cứu học thuật, cơ sở đào tạo và tư vấn chính sách (Trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm nghiên cứu chính sách): Tập trung nghiên cứu học thuật về luật thương mại quốc tế, hợp đồng và tranh chấp; phân tích so sánh pháp luật; giảng dạy và cung cấp luận cứ khoa học cho cải cách pháp luật.

Pháp chế luật công trong các cơ quan, tổ chức có hoạt động đối ngoại và hội nhập: Hướng nghề nghiệp đặc thù thiên về bảo vệ lợi ích công, lợi ích quốc gia và uy tín thể chế trong bối cảnh hội nhập, gắn liền với thẩm định pháp lý hợp đồng, thỏa thuận hợp tác quốc tế (MOU, hợp đồng dự án), tư vấn tuân thủ pháp luật và cam kết quốc tế trong hoạt động đối ngoại